Nederland komt met eigen digitale agenda

ICT algemeen en cloud computing in het bijzonder is essentieel voor innovatie. Dat zei minister Verhagen (EI&I) onlangs op een partijbijeenkomst van het CDA in Delft. Bovendien komt Nederland in navolging van Brussel met een eigen digitale agenda. Ondertussen werkt het ministerie van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties aan een i-Strategie voor de Rijksoverheid, terwijl de Europese Commissie het communautaire privacyrecht volledige herziet. In beide situaties vormt de gestage evolutie naar cloud-computingdiensten als preferent leveringsmodel voor ICT de aanleiding voor het nieuwe beleid.

Ondanks het feit dat zowel de Europese als de Nederlandse wetgever hun ogen al twintig jaar op de juridische normering van de digitale technologie en de informatiemaatschappij richten, kunnen we de huidige aandacht voor de nieuwe dienstenmatrix genaamd cloud computing uniek noemen. Niet eerder in de geschiedenis van politiek en open bestuur is digitalisering een dergelijk centraal en cruciaal beleidsterrein geworden als nu het geval is. De verwachtingen bij ICT-leveranciers in de cloud-markt zijn vaak hoog gespannen, maar deze partijen staan niet alleen. Ook de Tweede Kamer, die vorig jaar mei de Motie Van der Burg (VVD) aannam, verwacht er veel van. Daarin verzoekt de kamer ‘de regering in navolging van landen als Japan, het Verenigd Koninkrijk en de Verenigde Staten een strategie voor de hele Nederlandse overheid te ontwikkelen voor «cloud computing» en een «cloud First»-strategie waarbij mogelijkheden voor de inrichting van de overheidscloud duidelijk omschreven worden met de bijbehorende voor- en nadelen.’

Waarschijnlijk vanwege de complexiteit en de diversiteit van het onderwerp is de regering er niet in geslaagd de beide strategieĆ«n voor 1 november 2010 aan de Tweede Kamer aan te bieden. De beleidsstukken komen nu dit voorjaar. De hoge verwachtingen van markpartijen en politiek werden onlangs getemperd door Jan Flippo, die het team van directeur informatisering rijk Maarten Hillenaar sinds begin februari verstrekt. Op de op 4 februari jl. gehouden Business Technology Update van Gapgemini en Nyenrode — ‘Overheid dichtbij? IT op afstand!’ — zei de ex-CIO van het ministerie van Buitenlandse Zaken onomwonden dat hoewel waarschijnlijk velen vinden dat de overheid te langzaam handelt, het toch onvermijdelijk is dat er telkens kleine stappen worden gezet. ‘We hebben niet veel haast met cloud computing.’

Cloud computing zal dus niet overhaast en ineens breed ingang bij de publieke sector vinden. Daarentegen kiest BZK vrijwel zeker eerst voor de toepassing van dit leveringsmodel in afzonderlijke, trefzekere domeinen. Daarbij zal meespelen of de gehele (informatie)keten van de cloud-computingdienst gebruik kan maken. Volgens Flippo leidt de introductie van overheidsclouds in Nederland niet tot een ‘one supplier’-inkoopbeleid. De rijksoverheid is, dan wel blijft, voorstander van een level playing field in de markt. De topambtenaar lichtte ook kort zijn keuze van vorig jaar voor de aanschaf van 6000 mailaccountants van Google ten behoeve van Buitenlandse Zaken toe. ‘Wanneer Den Haag onder water staat, kunnen medewerkers van BZ blijven communiceren en informatie delen’. De Google-clouddienst is dus aangekocht als ‘Plan B’ en niet als een primaire ICT-voorziening voor het departement.

Enkele dagen daarvoor maakte Eurocommissaris Kroes (digitale agenda) op het World Economic Forum in Davos bekend dat zij tot richtlijnen wil komen op het gebied van standaardisering van cloud-computingtoepassingen en met proefprojecten de ervaringen met cloud computing wil stimuleren. Volgens Kroes richt de Europese Commissie zich in dit kader op drie aandachtsgebieden:

— het juridisch raamwerk voor gegevensbescherming door een volledige herziening van het communautaire privacyrecht (is vorig jaar al aangekondigd);
— technische en commerciĆ«le uitgaanspunten, vooral in relatie tot netwerk- en informatiebeveiliging;
— technische standaarden application programming interfaces (API's), bestandsformaten voor elektronische gegevens en verwante onderwerpen.

Ondertussen roept het Nederlands Normalisatie Instituut (NEN) partijen in de markt voor cloud-computingdiensten op om mee te werken aan de ontwikkeling van technische normen. Door de toenemende complexiteit en vraag naar een businesscase voor Cloud Computing groeit de vraag naar interoperabiliteit. Om operabiliteit te kunnen garanderen zijn normen volgens het NEN belangrijk. Door de normen moet het mogelijk worden diensten van verschillende leveranciers af te nemen en gegevens onafhankelijk van een dergelijke cloud service provider op te slaan. Hierdoor ontstaat concurrentie tussen leveranciers dat moet leiden tot een groter aanbod en hogere kwaliteit van cloud-computingdiensten. ISO is overigens sinds het begin van 2010 bezig met de ontwikkeling van normen voor deze leveringswijze van ICT.

Last but not least, ziet ook het ministerie van Economische Zaken, Innovatie en Landbouw het belang van cloud computing in, omdat de nieuwe diensten essentieel zijn voor innovatie. Volgens minister Verhagen zal Nederland een eigen versie van de digitale agenda maken, waar cloud computing deel van uit zal maken. De bewindsman sprak op 26 januari jl. op een partijbijeenkomst van het CDA in Delft, in aanloop naar de Provinciale Statenverkiezingen op 2 maart.