Juridische agenda 2011: cloud computing centraal

Plaats- en tijdonafhankelijk handelen en ICT ‘altijd en overal beschikbaar’ vormen de megatrends in de informatiesamenleving van de 21ste eeuw. Achter de schermen worden software en informatie door middel van virtualisatie losgekoppeld van de fysieke computerfaciliteiten in datacenters en als dienst geleverd. Hierdoor krijgt gegevensverwerking een meer dynamisch en vaak grensoverschrijdend karakter, terwijl een gebruikersorganisatie bij uitbesteding van deze diensten controle inlevert. Deze ontwikkelingen kunnen met rechtsnormen botsen. Dat blijkt uit de trendanalyse Outlook ICT Recht 2011. Vijf centrale juridische trends voor het nieuwe jaar.

1. Cloud computing
In het perspectief van informatievoorziening staat cloud computing in 2011 met stip op numero uno; ook wanneer het de juridische aspecten betreffen. Enerzijds gaat er om dat organisaties hun gegevens in overeenstemming met de — nogal breed uiteenlopende — wettelijke voorschriften verwerken. Privacywetgeving vervult hierbij een primaire rol, omdat veel bedrijfsinformatie persoonsgegevens bevat in de vorm van klantgegevens en personeelsinformatie. De Europese Commissie werkt aan een complete herziening van de Richtlijn privacybescherming uit 1995. Anderzijds moeten cloud-computingdiensten door middel van heldere en evenwichtige voorwaarden contractueel worden genormeerd. Wie is waarvoor verantwoordelijk en aansprakelijkheid? Hoe ziet het met de continu├»teit van de ICT-diensten?

2. Web 2.0
Eerst was er e-mail, vervolgens ontstonden nieuwsgroepen, websites en blogs, gevolgd door FaceBook en Twitter. Rechtsaspecten van Web 2.0 zullen nadrukkelijker van zich laten horen. Zo hebben zich in Nederland de eerste strafzaken naar aanleiding van tweets al voorgedaan; geen wonder want communicatie verloopt steeds vaker via digitale kanalen. Dat vraagt in zakelijk c.q. bedrijfsmatig perspectief eens te meer, mede in het licht van Het Nieuwe Werken, om juridisch beleid voor werknemers in de vorm van een gedragscode.

3. Informatie
Onderbelicht is het toenemende belang van eigendomsrechten op elektronische informatie, bijvoorbeeld wanneer een dienst samengesteld wordt uit meerdere, soms uiteenlopende bronnen (mashups). Voor wat betreft gegevens bij overheidsorganisaties werkt Brussel aan een herziening van de Europese Richtlijn hergebruik van overheidsinformatie uit 2003. Maar naast eigendomsrechten op gegevensverzamelingen gaat het om aansprakelijk als gevolg van onjuiste, onvolledige of verlate levering van informatie.

4. Software
Kwaliteit van softwarecode krijgt meer juridische borging, nu de levering van standaardsoftware volgens het Amsterdamse Gerechtshof onder het kooprecht van het Burgerlijk Wetboek valt. Daarmee beschikken softwarelicentienemers voor het eerst over een wettelijk recht op een stevige — open — kwaliteitsnorm. Het geleverde computerprogramma moet namelijk ‘aan de overeenkomst beantwoorden’ en geschikt zijn voor gebruik. Voor de levering aan consumenten gaat het om dwingend recht; in de bedrijfs- en overheidsmarkt kan leverancier deze conformiteitsgarantie contractueel uitsluiten.

5. Open source computing
Vriend en vijand sluiten de rijen over het hybride karakter van ICT. Open source software en programmatuur die op een andere manier wordt aangeboden, zullen naast elkaar blijven bestaan en dus technologisch goed elkaar moeten samenwerken. Vandaar dat technische interoperabiliteit zo essentieel is. Maar open source software komt ook juridisch in beeld wanneer bestaande open source-componenten gebruikt worden bij de bouw van nieuwe computerprogramma´s (hergebruik), die vervolgens al dan niet als open source worden aangeboden. Anders gezegd: juridische interoperabiliteit kan niet zonder juridisch softwaremanagement.